Var risafuglinn Rok til í alvöru?

kms1899

Í fornum sögum frá Indlandshafi segir frá risastórum fugli sem réðst á menn og gat borið skepnur á stærð við fíla og nashyrninga í klóm sínum. Þetta voru sögur af þjósagnarfuglinum Rok.

Í fimmtu sjóferð Sinbaðs sæfara, sem sagt er frá í sagnabálkinum Þúsund og ein nótt, lenti Sinbað ásamt mönnum sínum á eyðilegri strönd lítillar eyjar. Þar komu þeir auga á risastórt egg sem Sinbað taldi tilheyra goðsagnafuglinum Rok. Er menn hans brutu skurn eggsins kom í ljós stór fuglsungi sem þeir drápu og höfðu sér til matar.

Þegar Sinbað sá hvað menn hans höfðu gert óttaðist hann afleiðingarnar af flónsku þeirra og kallaði þá aftur um borð í skip sitt. Ekki höfðu þeir ferðast langt þegar foreldrar ungans komu á eftir þeim. Brutu þeir skip Sinbaðs með klettum sem þeir slepptu úr gríðarstórum klóm sínum. Drukknaði öll áhöfn skipsins en Sinbað sjálfur rak áfram einn um sjóinn.

800px-Sinbad_the_Sailor_(5th_Voyage)

Þessi saga er mörgum kunnug, enda fuglinn Rok brugðið fyrir bæði í kvikmyndum og öðrum bókmenntaverkum um hetjuna miklu. Sögur af risastórum goðsögulegum fuglum hófust þó ekki með ævintýrum Sinbaðs. Í vedaritum Indverja, fornum trúartextum frá 8. eða 9. öld fyrir krists burð,  segir t.d. frá fuglinum Garuda sem flýgur um loftið með fullvaxinn fíl sem berst við krókódíl í klóm sínum.

Edward_Julius_Detmold49

Sögurnar um fuglinn Rok bárust víða. Í lýsingu sinni á Madagaskar greinir Marcó Póló frá því þegar Kublai Khan keisari Kína bað landkönnuði sína um að komast að því hvort eitthvað væri til í goðsögunum. Færðu þeir honum risastóra fjöður sem þeir áttu að hafa fundið á Madagaskar til sönnunar um tilvist fuglsins. Að öllum líkindum höfðu þeir tekið pálmablað raffíapálmanns fyrir fjöður en hann vex víða á Madagaskar.

Raffíapálminn

Raffíapálminn á Madagaskar

Engar raunverulegar sannanir hafa fundist um tilvist risafuglsins Rok eins og honum er lýst í goðsögunum. Á Madagaskar bjó þó eitt sinn risafugl, hinn svokallaði fílastrútur. Hann var um 3 metrar á hæð og vó allt að 500 kg. Egg hans voru þau stærstu sem vitað er um, yfir 34 cm á lengd og 10 til 12 kg á þyngd eða 160 sinnum stærri en hænuegg og 7 sinnum stærri en venjuleg strútsegg.

Egg fílastrútsins og strútsegg

Egg fílastrútsins og strútsegg

Ekki er ólíklegt að arabískir sæfarar hafi séð þessi egg á 10 eða 11. öld, en vitað er til þess að þeir hafi siglt suður til Madagaskar, og að þar með hafi sagan af fuglinum Rok orðið til..

Beinagrind fílastrútsins

Beinagrind fílastrútsins

Í ferðalýsingu fransks kaupmanns sem heimsótti Madagaskar árið 1884 segir frá höfðingja er hafði látið útbúa skál úr eggi fílastrútsins. Var skálin svo stór að hún gat rúmað vín úr 13 vínflöskum. Kætti sú staðreynd kaupmanninn töluvert.

Talið er að fílastrúturinn hafi dáið út einhverntíman á 17. öld.

03-09-1993 Elephant bird aepyornis egg australia (DM)200

Egg fílastrútsins eru verðmæt. Árið 1993 greyddu áströlsk stjórnvöld ungum dreng 70,000 pund fyrir að finna egg fílastrúts en vísindamenn telja að það hafir borist frá Madagaskar til Ástralíu með hafstraumum.

 

Þessi færsla var birt undir Uncategorized. Bókamerkja beinan tengil.

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s